به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ نسل Z که به افراد متولد شده بین اواخر دهه ۱۹۹۰ تا اوایل دهه ۲۰۱۰ اطلاق میشود ، امروز بیش از هر نسل دیگری با چالشهای روانی روبهرو است. یک روانشناس اجتماعی با اشاره به عوامل متعدد این پدیده، توضیح میدهد که «بالارفتن سطح اشراف و هجوم اطلاعات به سوی نسل Z، اضطراب این نسل را افزایش داده است». در واقع، دسترسی بیپایان به اخبار، محتواهای متناقض و اطلاعات نگرانکننده، ذهن جوانان این نسل را درگیر کرده و زمینهساز استرسهای مزمن شده است.
از سوی دیگر، «کاهش تعداد اعضای خانوار باعث شده نسل Z بیش از پیش دچار انزوای اجتماعی شود». این در حالی است که تعاملات اجتماعی به عنوان عاملی مؤثر در کاهش استرس شناخته میشود و وقتی این تعاملات ضعیف میشوند، طبیعی است که شاهد افزایش سطح اضطراب و نگرانی در میان جوانان این نسل باشیم. انزوای اجتماعی نه تنها احساس تنهایی را تشدید میکند، بلکه میتواند به کاهش اعتماد به نفس و افزایش آسیبپذیری روانی منجر شود .
والدین شاغل و کمبود وقت برای فرزندان
یکی دیگر از عوامل مهم، شاغل بودن هر دو والد است. «والدین به دلیل شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که بر جامعه حاکم است هر دو با تمام توان کار میکنند تا هزینههای زندگی را تأمین کنند؛ در نتیجه وقت کمتری برای فرزند میگذارند». این کمبود توجه و حضور والدین، به احساس تنهایی و رها شدگی در میان نسل Z دامن میزند و آنها را در برابر فشارهای روانی آسیبپذیرتر میکند.
نکته قابل تأمل اینکه پسرها و مردان این نسل، به دلیل تربیت نادرستی که از کودکی با آن مواجه بودهاند، بیش از دیگران در معرض خطرات ناشی از سرکوب احساسات قرار دارند. جامعه به آنها آموخته که ابراز غم و اندوه نشانه ضعف است و این سرکوب احساسی، میتواند به خشم، پرخاشگری و در موارد شدیدتر، به خودکشی منجر شود.
فضای مجازی؛ رؤیاهایی که اضطراب میآفرینند
«شبکههای اجتماعی و فضای مجازی با نمایش سفرهای مجلل، پوشاک برند و سبک زندگی لاکچری، این باور را در فرد ایجاد کرده که خوشبختی واقعی تنها در دستیابی به این امکانات است». از آنجا که رسیدن به چنین سطحی از زندگی اغلب دشوار یا دستنیافتنی است، فرد با مقایسه وضعیت فعلی خود با این الگوها، دچار نگرانی نسبت به آینده شده و سطح استرس و اضطرابش به شدت افزایش مییابد.
به گفته این روانشناس، بخش دیگری از اضطراب نسل Z ایران به خاطر واقعیتهای اجتماعی همچون جنگها و مسائل اقتصادی است. ترکیب این عوامل بیرونی با فشارهای درونی ناشی از فضای مجازی، نسلی را شکل داده که علیرغم آگاهی بالا، از آرامش روانی فاصله گرفته است.
نگاه به اشتغال؛ از ترید و بلاگری تا ریسکهای پنهان
«نسل مذکور در صدد آن است که با روشهای آسان به پولهای زیاد و درآمد برسد لذا شغلهایی را در همین قالب تعریف کردهاند مثل بلاگری، گیمینگ، ترید کردن و ...». این مشاغل که به عنوان شغلهای آسان و پرسود معرفی میشوند، هرچند تخصصهای خاص خود را میطلبند، اما اغلب با ریسکهای بالایی همراه هستند. به عنوان مثال، ترید کردن در بازارهای مالی میتواند فرد را به یکباره از سرمایه خود محروم کند.
همچنین مشاغل حوزه کامپیوتر و فناوری اطلاعات نیز جزو گزینههای جذاب این نسل محسوب میشوند. اخیراً هوش مصنوعی و «ای آی» جذابیت زیادی برای نسل Z پیدا کرده است و فضای مجازی دائماً در حال تغییر و تحول است تا بتواند این جذابیت را برای این نسل حفظ کند. این تمایل به مشاغل مدرن، هرچند نشان از خلاقیت و سازگاری بالای این نسل دارد، اما گاهی آنها را از مسیرهای شغلی پایدار و سنتی دور میکند.
نگاه نسل Z به ازدواج؛ از بیعلاقگی تا آیندهنگری کمرنگ
«این نسل به موضوع ازدواج نگاه چندان مثبتی ندارند. بخش قابل توجهی از نسل Z نه به ازدواج فکر میکند و نه به فرزندآوری». به گفته این روانشناس، «نسل Z نسلی است که بیشتر به زمان حال میپردازد، خیلی آیندهنگری برایش معنا و مفهومی ندارد».
بخشی از این بیعلاقگی به ازدواج و آیندهنگری، به «سندروم رژ لبی» در اقتصاد کشور بازمیگردد که باعث شده افراد به چیزهای کوچک فکر کنند و از برنامهریزی بلندمدت دوری کنند. دلیل دیگر این است که با توجه به تورم شدید در کشور، نسل Z یادگرفته است که «پسانداز کردن یعنی هدر دادن پول» و به همین دلیل، ترجیح میدهد از داشتههای خود در زمان حال استفاده کند تا اینکه برای آیندهای نامعلوم پسانداز کند که ارزش آن روزبهروز کاهش مییابد.
راهکارهایی برای کاهش اضطراب و بهبود کیفیت زندگی
متخصصان حوزه سلامت روان برای کاهش اضطراب و بهبود کیفیت زندگی نسل Z، راهکارهای زیر را پیشنهاد میکنند:
۱. مدیریت مصرف فضای مجازی: محدود کردن زمان استفاده از شبکههای اجتماعی و توجه به محتوای مصرفی، میتواند از مقایسههای ناسالم و افزایش استرس جلوگیری کند.
۲. تقویت تعاملات اجتماعی واقعی: شرکت در جمعهای دوستانه و خانوادگی، عضویت در گروههای همفکر و ایجاد روابط عاطفی عمیق، میتواند انزوای اجتماعی را کاهش دهد.
۳. مشاوره و رواندرمانی: بسیاری از مشکلات روانی نسل Z با مراجعه به موقع به روانشناس یا مشاور قابل درمان است. درمانهای شناختی-رفتاری (CBT) میتوانند به شناسایی و اصلاح افکار منفی و یادگیری راههای مؤثر برای مقابله با اضطراب کمک کنند.
۴. پذیرش احساسات و ابراز سالم آن: به پسران و مردان باید آموزش داده شود که ابراز احساساتی مانند غم و نگرانی، نه تنها ضعف نیست، بلکه نشانه قدرت و بلوغ عاطفی است.
جمعبندی
نسل Z در تقاطع پیچیدهای از فشارهای اقتصادی، تغییرات فرهنگی و هجوم اطلاعات قرار گرفته است. این نسل با وجود آگاهی بالا و دسترسی به امکانات بیپایان اطلاعاتی، بیش از هر نسل دیگری دچار اضطراب و استرس است. دلایل این وضعیت، از انزوای اجتماعی ناشی از کاهش تعاملات خانوادگی تا نمایش سبکهای زندگی دستنیافتنی در فضای مجازی و نگاه کوتاهمدت به آینده، متعدد و پیچیده هستند. شناخت دقیق این چالشها و اتخاذ راهکارهای مناسب، میتواند به این نسل در عبور از بحرانهای روانی و ساختن آیندهای روشنتر کمک کند.